เรื่องที่ฟังดูแปลกแต่เกิดขึ้นจริง: บริษัท AI รายใหญ่ 2 ราย เดินเข้าสภาแล้วบอกว่า "ช่วยออกกฎมาคุมพวกเราหน่อย" — ขณะที่อีก 2 รายบอกว่า "ยังไม่จำเป็น"
เกิดอะไรขึ้น
เมื่อวันที่ 13 ตุลาคม 2026 สภาสามัญ (House of Commons) ของอังกฤษเรียกตัวแทนจาก OpenAI, Anthropic, Google DeepMind และ Meta มาให้ข้อมูลเรื่องความปลอดภัยของ AI ขั้นสูง ตามรายงานของ WIRED และสื่ออื่น ๆ ภาพที่ออกมาคือบริษัทแบ่งเป็นสองฝั่งชัดเจน
- OpenAI (โดย Tom Duff Gordon หัวหน้าฝ่ายนโยบายภูมิภาคยุโรป ตะวันออกกลาง และแอฟริกา) สนับสนุน ข้อกำหนดที่มีผลบังคับทางกฎหมาย สำหรับระบบ AI ที่ทรงพลังที่สุด รวมถึง การรายงานเหตุการณ์ร้ายแรงภาคบังคับ และการประเมินโดยหน่วยงานอิสระ
- Anthropic ย้ำว่า คำมั่นแบบสมัครใจไม่พอแล้ว ต้องมีกฎที่บังคับใช้ได้จริง และยอมรับว่าเคยมีกรณีที่โมเดลทำสิ่งที่ไม่ได้ตั้งใจ พร้อมเตือนว่า AI เก่งขึ้นมากในการหาช่องโหว่ซอฟต์แวร์
- Google DeepMind ชื่นชม AI Security Institute (AISI) ของอังกฤษ แต่มองว่าบทบาทแบบ "ร่วมมือ" ของหน่วยงานนี้คือจุดแข็ง ถ้าเปลี่ยนเป็นผู้บังคับใช้กฎหมายอาจทำให้บริษัทเปิดเผยข้อมูลน้อยลง
- Meta ชูระบบป้องกันหลายชั้นและการติดตามความเสี่ยงที่มีอยู่แล้ว โดยรวมฝั่ง Google และ Meta อยากให้ใช้กฎหมายเดิมกับมาตรฐานทางเทคนิคมากกว่า
ส.ส. หลายคนชี้ว่าปัจจุบัน AISI ไม่มีอำนาจบังคับ ให้บริษัทส่งโมเดลมาทดสอบก่อนเปิดตัว และไม่มีอำนาจโดยตรงในการหยุดโมเดลอันตราย ทุกอย่างพึ่ง "ความร่วมมือโดยสมัครใจ" ล้วน ๆ
พรรคแรงงานของอังกฤษเคยหาเสียงไว้ตั้งแต่ปี 2024 ว่าจะออกกฎบังคับสำหรับผู้พัฒนา AI ระดับแนวหน้า แต่จนถึงตอนนี้ยังไม่มีร่างกฎหมายออกมา
แปลว่าอะไร
ข้อเสนอที่ถูกพูดถึงคือกฎแบบ อิงตามความสามารถของโมเดล — ภาระจะตกกับโมเดลระดับท็อปไม่กี่ตัว ไม่ใช่แอป AI ทั่วไป เช่น ทดสอบความสามารถอันตรายก่อนปล่อย และกำหนดว่าใครรับผิดชอบเมื่อเกิดความเสียหาย
ทำไมบริษัทถึงอยากโดนคุม? มองได้สองแบบ แบบแรกคือความกังวลจริง เพราะช่วงนี้มีเหตุการณ์ด้านความปลอดภัยออกข่าวต่อเนื่อง แบบที่สองคือกติกาที่ชัดและเหมือนกันทุกเจ้าช่วยให้บริษัทใหญ่วางแผนง่ายขึ้น และอาจกลายเป็นกำแพงกั้นรายเล็กได้ ทั้งสองมุมเป็นไปได้พร้อมกัน
ความเห็นที่แตกเป็นสองฝั่งแบบนี้ทำให้รัฐบาลอังกฤษตัดสินใจยากขึ้น และน่าจะส่งผลต่อแนวทางของประเทศอื่นด้วย รวมถึงไทยที่กำลังศึกษากรอบกำกับดูแล AI อยู่
OpenAI และ Anthropic หนุนกฎหมาย AI แบบบังคับ ส่วน Google และ Meta ยังไม่เห็นด้วย ประเด็นที่ต้องตามต่อคืออังกฤษจะออกร่างกฎหมายจริงหรือไม่ และจะขีดเส้น "โมเดลที่ทรงพลัง" ไว้ตรงไหน