OpenAI ประกาศเมื่อวันเสาร์ที่ 1 สิงหาคม 2026 ว่าเวอร์ชันภายในของโมเดลตระกูลใหม่ที่ชื่อ Astra สามารถสร้างผลลัพธ์ใหม่ให้กับ โจทย์ 10 ข้อ ในสาขาคณิตศาสตร์และวิทยาการคอมพิวเตอร์เชิงทฤษฎีที่ "ค้างคา" มาอย่างน้อย 10 ปี บางข้อเก่าเกือบ 30 ปี พร้อมเผยแพร่พิสูจน์ที่ ตรวจสอบด้วยเครื่องได้ ควบคู่ไปกับคำกล่าวอ้าง
เกิดอะไรขึ้น
OpenAI ปล่อยเอกสารรวมพิสูจน์ยาว 249 หน้า พร้อมไฟล์ตรวจสอบแบบ Lean 4 สำหรับผลลัพธ์ทั้ง 10 ข้อ ขึ้นบน GitHub ภายใต้สัญญาอนุญาต Apache 2.0 โดยรายงานว่ามีค่า "sorry" (คำสั่งที่แปลว่า "ข้ามขั้นตอนนี้ไปก่อน") เท่ากับศูนย์ หมายความว่าไม่มีขั้นตอนไหนในพิสูจน์ที่ถูกปล่อยค้างไว้โดยไม่ได้พิสูจน์จริง
ผลลัพธ์เด่นที่สุดคือการสร้าง non-sofic group แบบชัดเจนเป็นครั้งแรก ซึ่งเป็นคำถามที่เปิดค้างมาตั้งแต่ปี 1999 นอกจากนี้ Astra ยังหักล้างข้อความคาดการณ์ Connes rigidity conjecture (ตั้งไว้ตั้งแต่ปี 1980), พิสูจน์ Ehrhart volume conjecture และแก้โจทย์ในแคตาล็อกของ Paul Erdős ได้อีก 3 ข้อ รวมถึงข้อ 183 เรื่องจำนวนแรมซีย์หลายสี ส่วนที่เหลือครอบคลุมตั้งแต่การอัดทรงกลมในมิติสูงไปจนถึงความยากของปัญหาที่เกี่ยวข้องกับการเข้ารหัสแบบ lattice
สิ่งที่ทำให้ข่าวนี้มีน้ำหนักคือ พิสูจน์แบบ Lean — ระบบจะให้คำตอบแบบไบนารีว่า "พิสูจน์คอมไพล์ผ่าน" หรือ "ไม่ผ่าน" จึงตัดเรื่อง "ต้องเชื่อใจโมเดล" ออกไป แต่สิ่งที่ยังตัดออกไม่ได้คือ ยังต้องมี นักคณิตศาสตร์ที่เป็นมนุษย์ มายืนยันว่าข้อความที่เขียนเป็นทางการนั้น "ตรงกับโจทย์ที่เปิดค้างจริง ๆ" และช่วยตัดสินว่าผลลัพธ์นั้นสำคัญแค่ไหน — และทั้ง 10 ข้อ ยังไม่ผ่านการตรวจทานโดยผู้เชี่ยวชาญ (peer review)
น่าสนใจว่าค่าใช้จ่ายด้านการประมวลผลกลับ "ถูกอย่างเหลือเชื่อ" OpenAI ระบุว่าค่าโทเคนรวมสำหรับหาคำตอบทั้ง 10 ข้ออยู่ที่ราว $2,000 เท่านั้น เมื่อคิดตามเรตของ API รุ่น GPT-5.6 ส่วนตัว Astra เองยังไม่ถูกปล่อยออกมา OpenAI อธิบายว่ามันเป็นตระกูลโมเดลที่ออกแบบให้ทำงานยาว ๆ โดยประสานเอเจนต์หลายตัวเข้าด้วยกัน และ Noam Brown นักวิจัยของ OpenAI เรียกผลงานนี้ว่า "ก้าวสำคัญของการใช้เหตุผลเชิงวิทยาศาสตร์"
แปลว่าอะไร
ที่ต้องระวังคือ OpenAI เคยพลาดมาแล้ว เมื่อเดือนตุลาคม 2025 บริษัทเคยอ้างว่า GPT-5 แก้โจทย์ Erdős ได้ แต่จริง ๆ แล้วโมเดลไปเจอเปเปอร์เก่าที่มีคำตอบอยู่แล้ว จน Thomas Bloom ผู้ดูแลฐานข้อมูลโจทย์ Erdős เรียกมันว่า "การบิดเบือนอย่างร้ายแรง" แต่รอบนี้ Bloom กลับบอกว่าผลของ Astra คือ "ข่าวใหญ่" และสำคัญกว่าผลงานก่อนหน้า